|
ZEYTİN AĞAÇLARINDA BİTKİ AKTİVATÖRLERİNİN ROLÜ Zeytin ağaçlarında karşılaşılan en önemli sorun çiçek tutumu ve meyve dökülmesidir. Fizyolojik olarak meydana gelen bu olaylara neden olan bir çok faktör vardır. Zeytin ağaçları diğer kültür bitkilerinde Olduğu gibi toprak altı ve toprak üstü aksamları olmak üzere iki kısımdan oluşur. Toprak üstü aksamın ağırlığı toprak altı aksamının iki katıdır. Bu nedenle kök sisteminin sağlıklı olması toprak üstü aksamının besin ihtiyacının karşılanması metotobolik faaliyetlerin sorunsuz bir şekilde devamı için önemlidir. Toprak pH’sı, toprak işleme, sulama ve gübreleme bu açıdan çok önemlidir. Buna bağlı olarak zeytin ağaçlarında budamanın da önemi çok büyüktür. Bir yandan kök sisteminin yapısı, diğer yandan da kışın bile canlı kalan yaprakların yapısı budamayı verim açısından önemli bir faktör haline getirmektedir. Tam olarak güneş alan yapraklar bile fotosentez için güneş enerjinin % 30’ unu kullanmaktadır.  Bir zeytin bitkisinin gelişmesinde gerekli olan karbon ve oksijen havadan alınırken diğer elementler topraktan sağlanır. Her bir elementin önemi ve kullanım miktarlannın değişkenliğine rağmen birinin yetersizliği yerime direkt olarak etki etmektedir. Bu zincir içinde Karbon (C), Hidrojen (H), Oksijen (0), Azot (N), Fosfor (P) ve Kükürt (S) ile kombinasyonları bitkinin yeşil aksamında kimyasal enerji birikimini ve diğer organlara naklini sağlar.
Dolayısıyla karmaşık bir dizi kimyasal olayların bütünü olan fotosentezin sonucunda bitki için gerekli olan besinler  üretilmektedir. Bu besinlerin oluşumu, değişimi ve taşınması direkt olarak sürgün gelişimi, çiçek oluşumu ve meyve tutumunu etkilemektedir. Gelişmiş bir zeytin ağacında 500000 civarında çiçek bulunmaktadır. Bu çiçeklerin % 97’ si dökülmekte ancak % 3 lük bir kısmı meyve bağlayabilmektedir. Iyi bir meyve tutumu için çiçek sayısı ve çiçek tutumu son derece önemlidir. Bir önceki yılın kasım ayında oluşan çiçek taslakları üzerinde kış aylarında meydana gelen soğuklar olumsuz yönde etkilerken, döllenme esnasında meydana gelen yüksek sıcaklıklarda çiçek dökümüne neden olmaktadır. Bir başka sorunda meyve dökümüdür. Zeytin ağaçlarında çok sık görülen bu durumun temel nedenlerinden biri aşırı yüksek sıcaklıklarda oluşan strestir. Bunun da temel sebebi olgunlaşmayı hızlandıran etilen salgısının daha fazla üretilmesidir. Zeytin metabolizmasında iklimsel faktörler ve yetersiz besleme sonucu ortaya çıkan stres koşullarını ortadan kaldırarak verimi ve meyve kalitesini artırmak bitki aktivatörlerinin uygulanmasıyla mümkün olabilmektedir. Özellikle çiçeklenme, meyve tutumu, yeşil olum ve çiçek taslaklarının oluştuğu dönemlerde Crop-Set ve Isr 2000 kullanımı bu sorunlan azaltmaktadır. Bu bitki aktivatörlerinin zeytin için gerekli olan Demir, Çinko ve Magnezyum gibi bitki besin elementleri, metabolik faaliyetlerde ihtiyaç duyduğu protein ve aminoasitlerden oluşan bitki ekstraktı ve Laciobacillus acidophilus fermantasyon ürünü olan içerikleri nedeniyle bitkinin stres koşullarından etkilenmesini azaltmaktadır. Yukarıda belirtilen ürünlerin stres dönemlerinde 60 ml/100 L yada 2-3 cc/Ağaç dozunda kullanılması gerekmektedir. • Zeytinin iki ana hastalığı bulunmaktadır. Zeytin halkalı leke (Spilocaea oleagina) ve Verticillium solgunluğu ( Verticillium dahliae) hastalıklandır.  Zeytin halkalı leke hastalığına neden olan fungus tüm yıl ağaç üzerinde canlı olarak kalabilir. Patojen sporları en fazla mart ve nisan aylarında uçuşarak yayılır ve diğer ağaçlara bulaşır. İnkübasyon süresi 30 ila 60 gün arasındadır. Patojen fungus, kış aylarında kurumuş zeytin yapraklarında ve ağaç üzerindeki hastalıklı yapraklarda canlılıklarını sürdürür.
İlk ve sonbaharda yağışlı olan bölgeler hastalık için oldukça uygundur. Fazla azotlu ve çiftlik gübresi kullanılması hastalığı arttırır. Hastalık çok yaygın olduğu zaman lekeli yapraklar mayıs ayından itibaren dökülmeye başlar, temmuz ayında da tamamı dökülebilir. Yaprakların eksilmesi veya olmaması nedeniyle fotosentez tam olarak gerçekleşemez. Bunun sonucu oluşacak şekerler, karbonhidratlar ve aminoasitler eksik sentezlenmektedir. Böylece daha az meyve tutumu, daha az yağ içeriği ve düşük kalitede meyve elde edilmektedir. Ayrıca, yaprakların dökülmesi ile çıplak kalan ağaçlar zayıf düşmekte ve verim %25’ e kadar azalabilmektedir. Verticillium solgunluğunda ise, iletim demetinde kahverengileşme şeklinde gorulen hastalıklı ağaçta gerıye doğru olum sonucu dallar kurur. Hastalıklı ağaçlarda yapraklar ilk önce solmaya başlar ve sonra açık kahverengine dönerek geriye doğru kıvrılmaya başlar. Ozellikle 6-8 yaş civarı genç ağaçlar hastalığa daha duyarlıdır ve ölümden önce kısmi yaprak dökümü görülebilir. Bazen genç ve yetişkin ağaçlarda kuruyan yapraklar sürgün ve dallarda asılı kalırlar ve iletim demetlerinde koyu kahverengi renk değişimi görülür. Bu dönemde patojen artık bitkinin köklerindedir, kuruyan dalları kesmek hastalığı önlemek için yeterli değildir. Verticillium dahliae etmeni de, ölmekte olan bitki dokularında dayanıklı spor formunda 10 yıl veya daha fazla süre toprakta yaşayabilir. Her iki hastalıkla savaşımda ise, öncelikle yere dökülen yaprakların toplanıp yakılması veya derince sürülerek  toprağa gömülmesi önerilmektedir. Toprakta yararlı mikroorganizmalar fazla ise, hastalık yapan patojenleri doğal olarak baskı altına alırlar. Diğer yandan, zeytin ağaçlarında hastalıklara karşı dayanıkklılık sağlayan antimikrobiyal enzimler, fitoaleksinler özellikle hastalık gelmeden uyarılabilirse her iki hastalık da önemli ölçüde doğal yollardan önlenmiş olur. Ağaç taç izdüşümü toprak yüzeyine Stubble-Aid uygulaması sonucu dökülen yapraklar hızla parçalanmakta ve üzerinde bulunan hastalık yapan patojenler de yok olmaktadır. Ayrıca, toprakta bulunan diğer yararlı mikroorganizma faaliyetlerini arttırarak patojen populasyonunun da baskı altına alınmasını sağlar. Toprağın asit dengesini de düzenleyerek ağacın topraktaki besin maddelerinden daha iyi yararlanmasını sağlar. Özellikle şüpheli ağaçlar için Mart veya Nisan aylarında ilk uygulama, Ağustos sonu ya da Eylülde ise 2. uygulama ağaç başına en az 40 L ilaçlı su gelecek şekilde yapılmalıdır. Diğer bir savaşım yolu ise, solarizasyon uygulamaları sırasında kullanılacak suyun içine 100 ml/lOO L su konsantrasyonunda Stubble-Aid eklenmesidir. Zeytin ağaçlarının doğal savunma sistemlerinden olan fitoaleksin oluşumu, Crop-Set + Isr2000 uygulaması ile uyarılabilir. Bu amaçla 60 ml/lOO L Crop-Set ve 90 ml/100 L Isr 2000 konsantrasyonu ile ağaçlar Mart-Eylül arası her ay iyice ıslanacak şekilde spreylenmelidir. |
